خونریزی زیر پوستی یا پورپورا چیست؟

خونریزی زیر پوستی چیست؟

خونریزی زیر پوستی زمانی رخ می‌دهد رگ‌های خونی کوچک پاره شده و باعث تجمع خون زیر پوست می‌شوند.

 

گاهی اوقات، سطوح پلاکتی پایین می‌تواند باعث کبودی بدن و خونریزی بیش از حد شود. پلاکت‌ها سلول‌هایی هستند که به لخته شدن خون کمک می‌کنند. سطوح پلاکتی پایین ممکن است ارثی یا ژنتیکی باشند، اما ممکن است به علت وقایعی که اخیرا پیش آمده نیز ایجاد شده باشند، شامل:

 

پیوند مغز استخوان

سرطان

شیمی درمانی

پیوند سلول‌های بنیادی

عفونت HIV

جایگزینی هورمون

درمان با استروژن

استفاده از داروهای خاص

تشخیص

برای تشخیص خونریزی زیر پوستی پزشک پوست شما را معاینه خواهد کرد و سوالاتی در مورد تاریخچه پزشکیتان، سابقه خانوادگی و زمان شروع علائم پرسیده خواهد شد. تست‌هایی نظیر آزمایش خون، شمارش تعداد پلاکت‌ها و گاهی نمونه برداری از پوست، برای تشخیص دقیق تر انجام خواهد شد. این آزمایش‌ها به ارزیابی بهتر خونریزی زیر پوستی و تشخیص اینکه خونریزی زیر پوستی نتیجه یک بیماری جدی تر مانند اختلالات پلاکتی یا اختلالات خون است یا خیر، کمک می‌کند. تعیین سطوح پلاکتی به شناسایی علت خونریزی زیر پوستی و انتخاب بهترین روش درمانی، به پزشک کمک خواهد کرد.

 

خونریزی زیر پوستی می‌تواند در کودکان و بزرگسالان رخ دهد. کودکان ممکن است پس از یک عفونت ویروسی دچار خونریزی زیر پوستی شوند و معمولا بدون هیچ مداخله‌ای به طور کامل بهبود می‌یابند. اکثر کودکان مبتلا به خونریزی زیر پوستی ترومبوسیتوپنیک طی چند ماه بعد از شروع اختلال، به طور کامل بهبود می‌یابند. با این حال در بزرگسالان، علل خونریزی زیر پوستی معمولا مزمن است و برای کنترل علائم و حفظ تعداد پلاکت در محدوده نرمال، نیاز به درمان دارند.

 

چشم انداز (پیش آگهی) خونریزی زیر پوستی

چشم انداز و پیش آگهی خونریزی زیر پوستی بستگی به بیماری زمینه‌ای ایجاد کننده‌ی آن دارد. پس از تایید تشخیص، پزشک درباره گزینه‌های درمان و پیش آگهی دراز مدت وضعیت شما صحبت خواهد کرد. در موارد نادر، خونریزی زیر پوستی ترومبوسیتوپنیک درمان نشده، ممکن است باعث ایجاد خونریزی بیش از حد در برخی قسمت‌های بدن شود. خونریزی بیش از حد در مغز منجر به خونریزی مغزی کشنده می‌شود. افرادی که در اسرع وقت درمان را شروع کنند یا در موارد خفیف خونریزی زیر پوستی، اغلب بهبودی کامل حاصل می‌شود. با این حال، در موارد خونریزی زیر پوستی شدید یا مواردی که درمان به تعویق می‌افتد، خونریزی زیر پوستی مزمن می‌شود.

 

دلایل خونریزی زیر پوستی

دو نوع خونریزی زیر پوستی وجود دارد:

 

خونریزی زیر پوستی غیرترومبوسیتوپنیک: خونریزی به معنای وجود سطوح طبیعی پلاکت در خون است.

 

خونریزی ترومبوسیتوپنیک زیر پوستی: به معنای وجود تعداد کمتر از مقدار طبیعی پلاکت در خون است.

 

دلایل خونریزی زیر پوستی غیرترومبوسیتوپنیک:

اختلالاتی که بر لخته شدن خون اثر می‌گذارد.

اختلالات مادرزادی خاص، که در زمان تولد و یا قبل از تولد رخ می‌دهد، مانند تلانژکتازیس (شکنندگی پوست و بافت همبند) یا سندرم اهلرز دانلوس (اختلالات ژنتیکی در ساختمان کلاژن که با افزایش محدودهٔ حرکات مفصل، شکنندگی و افزایش قابلیت ارتجاعی پوست مشخص می‌شود)

داروهای خاص، از جمله استروئیدها و داروهایی که عملکرد پلاکت را تحت تاثیر قرار می‌دهند.

ضعف در رگ‌های خونی

التهاب در رگ‌های خونی

اسکوروی، یا کمبود شدید ویتامین C

دلایل خونریزی زیر پوستی ترومبوسیتوپنیک:

داروهایی که از تشکیل پلاکتها جلوگیری می‌کند یا در لخته شدن طبیعی اختلال ایجاد می‌کنند.

داروهایی که منجر به واکنش ایمنی بدن علیه پلاکت‌ها می‌شود.

انتقال خون (به تازگی)

اختلالات ایمنی مانند خونریزی زیر پوستی ترومبوسیتوپنیک ایدیوپاتیک یا بدون علت

عفونت در جریان خون

عفونت HIV یا هپاتیت C، و یا برخی از عفونت‌های ویروسی (اپشتین بار، سرخچه، سیتومگالوویروس)

تب منقوط کوه‌های راکی (ناشی از گزش کنه)

درمان خونریزی زیر پوستی

نوع درمان که پزشک انتخاب می‌کند بستگی به علت خونریزی زیر پوستی دارد. بزرگسالان مبتلا به خونریزی زیر پوستی ترومبوستوپنیک خفیف، ممکن است بدون هیچ گونه مداخله‌ای بهبود یابند.

 

اگر بیماری ایجاد کننده‌ی خونریزی زیر پوستی به تنهایی بهبود نیابد، به درمان نیاز خواهید داشت. درمان شامل: دارودرمانی (به شرح ذیل)، و گاهی در صورت نیاز اسپلینکتومی (جراحی برداشتن طحال) است. همچنین یکی از مراحل درمانی شامل قطع مصرف داروهایی که عملکرد پلاکتی را کاهش می‌دهند مانند آسپیرین، رقیق کننده‌های خون و ایبوپروفن، است.

 

کورتیکواستروئیدها

داروهای کورتیکواستروئید با کاهش فعالیت سیستم ایمنی بدن، باعث افزایش تعداد پلاکت‌ها می‌شوند. معمولا دو تا شش هفته طول می‌کشد تا تعداد پلاکت‌ها به حد نرمال برسد که پس از نرمال شدن تعداد پلاکت‌ها پزشک دارو را قطع می‌کند. مصرف طولانی مدت کورتیکواستروئید‌ها عوارض جانبی زیادی از جمله: افزایش وزن، آب مروارید و کاهش تراکم استخوانی را به دنبال دارد، لذا برای مصرف طولانی مدت کورتیکواستروئید‌ها، با پزشک خود مشورت کنید.

 

ایمونوگلوبولین داخل وریدی

ایمونوگلوبولین داخل وریدی یا (IVIG) در موارد خونریزی زیر پوستی شدید که باعث خونریزی شده یا در صورت نیاز به افزایش سریع تعداد پلاکت‌ها قبل از عمل جراحی، استفاده می‌شود. این درمان معمولا در افزایش تعداد پلاکت‌ها مؤثر است، اما اثر آن معمولا کوتاه مدت است و عوارض جانبی مانند سردرد، تهوع و تب را ایجاد می‌کند.

 

سایر داروها

آخرین داروهایی که برای درمان کمبود پلاکت در افراد مبتلا به خونریزی زیر پوستی ترومبوسیتوپنیک مزمن ایدیوپاتیک یا بدون علت استفاده می‌شوند عبارتند از: رومیپلوستیم (Romiplostim) و الترومپوبگ (Eltrombopag). این داروها باعث تحریک مغز استخوان برای ایجاد پلاکت‌های بیشتر می‌شود که خطر خونریزی و کبودی را کاهش می‌دهد. عوارض جانبی بالقوه‌ی داروها عبارتند از:

 

سردرد

سرگیجه

حالت تهوع

درد مفصلی یا عضلانی

استفراغ

افزایش خطر لخته شدن خون

سندرم زجر تنفسی حاد

بارداری

درمان بیولوژیک مانند داروهای ریتوکسیماد، می‌تواند به کاهش پاسخ سیستم ایمنی کمک کند. این دارو بیشتر برای درمان بیماران مبتلا به خونریزی زیر پوستی ترومبوسیتوپنیک شدید و بیمارانی که درمان کورتیکواسترویید در آنها موثر نیست استفاده می‌شود. عوارض جانبی احتمالی عبارتند از:

 

فشار خون پایین

گلو درد

بثورات پوستی

تب

 اگر داروها در درمان خونریزی زیر پوستی ترومبوسیتوپنیک موثر نباشند، پزشک ممکن است اسپلنکتومی (برداشتن طحال) را توصیه کند. برداشتن طحال یک راه سریع برای افزایش تعداد پلاکت‌ها است، چون طحال ارگان اصلی مسئول تخریب و حذف پلاکت‌ها در بدن است. با این حال، اسپلنکتومی (برداشتن طحال) در همه‌ی افراد موثر نیست و جراحی نیز با خطراتی مانند افزایش دائمی ریسک عفونت همراه است. در موارد اضطراری، زمانی که خونریزی زیر پوستی باعث خونریزی شدید می‌شود، انتقال خونی پلاکت تغلیظ شده، کورتیکواستروئیدها و ایمونوگلوبولین، در بیمارستان لازم می‌شود. با شروع درمان، پزشک برای بررسی موثر بودن درمان سطح پلاکتی خون را نظارت می‌کند و با توجه به اثر بخشی درمان، در مورد ادامه یا تغییر روند درمانی تصمیم می‌گیرد.

 

پیشگیری

گاهی اوقات لکه‌های ناشی از خونریزی زیر پوستی به طور کامل از بین نمی‌روند. بعضی از داروها و فعالیت‌ها می‌توانند این لکه‌ها را بدتر کنند. برای کاهش خطر ایجاد لکه‌های جدید و یا بدتر شدن این لکه‌ها، باید از داروهایی که باعث کاهش تعداد پلاکت‌ها می‌شوند، اجتناب کنید، که این داروها شامل آسپرین و ایبوپروفن هستند. همچنین باید فعالیت‌هایی که فشار کمی به بدن وارد می‌کند را انتخاب کنید و از انجام فعالیت‌های با فشار بالا اجتناب کنید. فعالیت‌های با فشار بالا می‌تواند خطر آسیب دیدگی، کبودی و خونریزی را افزایش دهد. همچنین در نظر داشته باشید، مقابله با بیماری مزمن می‌تواند دشوار باشد. به علاوه ارتباط برقرار کردن و صحبت کردن با افراد دیگری که این اختلال را دارند، می‌تواند کمک کنده باشد، هم چنین گروه‌های پشتیبانی آنلاین که می‌توانید از طریق آن‌ها با دیگر افراد مبتلا به خونریزی زیر پوستی ارتباط برقرار کنید.

 

چه مواقعی برای درمان خونریزی زیر پوستی به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر متوجه رشد هر گونه توده‌ای و یا تغییرات در پوست تان شدید، با پزشک خود مشورت کنید. همچنین در صورت شک ابتلا به خونریزی زیر پوستی به پزشک تان مراجعه کنید.